یک آزمایشگاه ماده تاریک در اعماق معدن طلا

این مقاله بخشی از مجموعه ویژه کیهان است که در آن خبرنگاران اتاق خبر ما علم را از آرشیو دنبال می کنند تا بفهمند: بعد چه اتفاقی افتاد؟
در پایان سال 2021، به اعماق یک معدن طلا در منطقه ای ویکتوریا رفتم تا آزمایشگاهی ساخته نشده را ببینم. این آزمایشگاه فیزیکی زیرزمینی Stawell (SUPL) نام دارد. این برای تعدادی از آزمایشهای علمی طراحی شده است، اما اصل این است که یک آشکارساز نگه داشته شود که بتواند درک ما از ماده تاریک را تأیید یا رد کند.
در معدن، هیجان در میان تیم علمی محسوس بود. اگرچه در آن زمان اتاق هنوز مانند یک غار بزرگ به نظر می رسید، نقشه ها و طرح های روی میز اتاق ها، دیوارها و حتی دوش های تاسیسات جدید را نشان می داد.
در این مرحله، آنها امیدوار بودند که تا پایان سال 2022 دادههایی را از آشکارساز غولپیکر چند میلیون دلاری جمعآوری کنند و در مسیر شناسایی بالقوه ماده تاریک باشند.
پروفسور آلن دافی، اخترفیزیکدان دانشگاه فناوری سوئینبرن و دانشمند ارشد سابق مؤسسه سلطنتی استرالیا، میگوید: «وقتی از آن تونل پایین رفتم، منفجر شدم.
سفر 45 دقیقه طول کشید تا این مرکز عظیم را ببینید. ارتفاع سقف بیش از 12 متر بود. این فضای بسیار بزرگتر از آنچه تصور میکردم، اما بدیهی است که بسیار امیدوارکننده است.»
بعدش چه اتفاقی افتاد؟
زیاد نیست، اما در حال افزایش سرعت است.
ما در چند سال گذشته کارهای زیادی انجام دادهایم، اما ندیدهایم که همه آنها با هم جمع شوند. پروفسور فیلیپ اورکیجو، استاد دانشگاه ملبورن، هماهنگ کننده فنی آشکارساز، می گوید: اکنون قرار است با هم جمع شوند و من از این بابت بسیار خوشحالم.
در صحبت با او، مشخص است که شور و شوق همچنان وجود دارد.
تأخیرها تاریخ شروع را بیش از یک سال عقب انداخته است، و اگرچه تیم در حال حاضر به نقاط عطف کوچکی دست یافته است، بیشتر کار برای نصب آشکارساز ماده تاریک هنوز در راه است.
Urquijo میگوید چند چیز وجود دارد که پروژه را به تاخیر میاندازد. برخی از آنها فنی بودند – مانند فشار دادن به آزمایشگاه، که تضمین میکرد هوای غبارآلود معدن از آزمایشگاه خارج میشود، نه داخل – اما یکی از بزرگترین مشکلات تداوم بودجه بود.
تامین مالی یک پروژه بزرگ مانند SUPL یکباره اتفاق نمی افتد. در عوض، کمک مالی باید هر سال ارائه شود، و گاهی اوقات تیم بودجه دریافت نمی کند و تاریخ شروع را بیشتر به تاخیر می اندازد.
او می گوید: «ما پروژه نسبتاً گرانی برای فیزیک ذرات استرالیا هستیم.
“گاهی اوقات ما با این شکاف های زمانی مواجه می شویم که به دلیل وقفه بودجه است. ما یک برنامه بودجه پروژه های بزرگ کمتر از قوی در استرالیا داریم، به ویژه برای پروژه های علمی خالص.
مهمترین مرحله اول بعد از ساخت خود آزمایشگاه علوم، سپر است. قرار بود ساخت آن در سال 2023 آغاز شود.
سپر آخرین و حجیم ترین بخش آشکارساز ماده تاریک است. مکان – که یک کیلومتر زیر زمین است – از عبور بیشتر ذرات ماده غیر تاریک جلوگیری می کند، اما فولاد ضخیم در قسمت بیرونی آشکارساز – سپر – تضمین می کند که ذرات سرگردان خارج از آن باقی بمانند.
این محافظ بیش از 100 تن فولاد است. اورکیجو گفت: تولید آن و مواد خام و سپس انتقال آن به معدن، جابجایی آن با جرثقیل – همه این کارها کار فشرده ای هستند و نیاز به متخصص دارند.
هر آزمایش ماده تاریک در جهان باید یک سپر پسزمینه واقعاً خوب داشته باشد. آنها اشکال مختلفی دارند، اما کاملا ضروری هستند.
مرحله دوم سپر – چند تن فولاد بیشتر – هنوز تامین نشده است.
بزرگترین تاخیر دسترسی به امکانات بود. اما اکنون آن را دارند، قبلاً آن را دارند شروع به انجام اولین اندازه گیری میون ها کردنوعی ذره زیر اتمی شبیه به الکترون.
«دسترسی عالی بود. کارهای مختلفی وجود دارد که تا زمانی که نتوانیم انجام دهیم، نمی توانیم انجام دهیم [the equipment] به SUPL،” Urquijo گفت.
اکنون که SUPL باز است، ما یک برنامه از کار انداختن داریم. ما با میون شروع کردیم، قصد دانلود سیستم مونتاژ کریستال را داریم. ما کریستالهایی را آزمایش میکنیم که دادهها را جمعآوری میکنند.»
“کریستال ها” کریستال هایی از ید سدیم فوق العاده خالص هستند. این قلب آشکارساز است – اگر یک ذره بتواند از یک کیلومتر سنگ عبور کند، از چندین تن محافظ فولادی عبور کند و سپس وارد کریستال شود، ارزش بررسی دارد.
اما در حالی که آزمایش ماده تاریک به آرامی در حال جمع شدن بود، چیزهای دیگری در پس زمینه اتفاق می افتاد.
اخیراً یک کمک مالی تصویب شد برای نوع متفاوتی از آشکارسازها با استفاده از دماهای برودتی برای شناسایی ذرات کم جرم و تجزیه و تحلیل فناوری های کوانتومی.
Urquijo به من گفت که تیم SUPL امیدوار است تا پایان سال 2025 دادههایی از آشکارساز ماده تاریک داشته باشد، اما بین آن زمان و اکنون کار زیادی وجود دارد که باید انجام شود.


